ДӨРВӨН УЛИРАЛ

Шар усны үер

Сүүдрийг минь хүртэл урсгаж одлоо...

Шаналанг ч мартуулсан их ганцаардал

Хавар

Шиврээ бороо дээвэр тогших нь

Уйтгар, уйтгар гэх шиг сонсогдохуй...

Санаа алдалт нам гүмийн завжнаас үүлгэн цухуйна

Зун

Өвгөн царсан дээрээс

Өнчин болжмор нисэв...

Навч тасрах адил

Намар

Цантсан цонхон дээр бүсгүй 

Цас зурна...

Цамцаа хэзээ тайлах бол

Өвөл

                                               2007 Түнэл

ШҮЛЭГ

                     
                    















                    Надад бэлтгэсэн авсан дээр янаглах хос л
                    Нартад хорогдох сэтгэлийг минь ойлгоно!

Чиний бие аль болох, миний бие аль болохыг
          Ялгахгүй болчихдог
Хөлстэй, хөл орооцолдсон шөнүүдээ дурсаж хэвтэнэ.

Би өөрөө мэдэлгүй зайг тань
          Хажуудаа үлдээж унтдаг.
Битгий зэмлээрэй, мартана гэчихээд амласандаа хүрсэнгүйг!

Ердөө л хулчгар гэдгээ мэдэхийн тулд чамтай учирснаа
          Одоо ухаарсан минь нэгэнт оройтож,
Ертөнцийн зүг бүрээс чиний л инээд цуурайтна.

-Үүрд ... гэж хэлэхэд чинь төрсөн гашуун мэдрэмж
          Өнөөдөр миний юм бүхэн болсон байна.
Өөрийгөө буруутгахаас андуу нь надад үгүй ээ...

Хамтдаа асан хором бүрээ ганцаар дурсах шиг
Харамсмаар юм амьдралд үгүй ажээ...
                                                             Хонгор минь!
                                                 2010.05 УБ хот

ИХ ТҮҮХЭЭ ЦОГЦООР ХАРАХУЙН ЭХЛЭЛ

"Түүх бол агуу их багш, түүнээс суралцах нь мөнхийн усыг уухын адил" хэмээх мэргэдийн үг бий. Хаад дээдсийн албатууд түүхээ дэнслэн үлдээх нь бий ч, хаан ухаантан мэргэдийн чөмгөө дундлан бичсэн судар шастир, уран зохиолын хэв дурсгалаас л бид эрт цагийн амьдралыг тольдон хардаг билээ. Магад уран зохиол гэдэг бидний өнгөрсөн цаг руу харах цонх юм. Тэр цонхоо цаг ямагт цэвэр тунгалаг байлгах нь хойчийн мэргэдийн үүрэг билээ. Тийн цэвэр тунгалаг байлгахын үндэс нь цөхрөлтгүй эрэл хайгуул, цуцашгүй хөдөлмөр, тэдгээрийг тэтгэх авьяас боловсролын хэрэг юм.
Энэ удаа уншигч та бүхэнд Монголын түүхийн гайхамшигт агшнуудыг нэгтгэн олны сонорт хүргэхийг зорьж сүүлийн арав гаран жилийн хөдөлмөрөө зарцуулсан нэгэн "Бүтээлч"-ийн "Бүтээл"-ийг танилцуулж байна.
Хори Буриадын Бодонгууд овогт ДӨШ нь Дорнод аймгийн Баяндун суманд төрсөн. 1985 онд арван жилийн сургуульд орж, 6-дугаар ангиасаа сургууль завсардан мал маллаж байгаад, 17 насандаа сургуульдаа ахин суралцаж төгссөн. 1997 онд МУИС-ын Эдийн засгийн сургуульд элсэн суралцаж төгссөн. Эзэмшсэн мэргэжлээрээ санхүүгийн байгууллагад ажиллаж байгаад 2002 оноос төгссөн сургуульдаа мастерийн зэрэг хамгаалахаар суралцахын хажуугаар багшилсан.
Тэрбээр, Монголын түүхийн талаар ойрын хорь гаран жилийн судалгааныхаа үрээр туурвин бүтээсэн "Монгголын их тобчиан" туульсын яруу найргийн номоо өнгөрөгч оны эцсээр хэвлүүлжээ. Шүлэглэх ур маяг, бичвэрийн хам орчинд түүхийн агуулгыг багтаах арга зүйн хувьд монголын уран зохиол, түүх бичлэгийн түүхэнд нээлт болсон эл бүтээлд ертөнц үүссэн тухай домгоос эхлээд, монголын эртний түүхт их улсууд, байлдан дагуулал, бутралын үе, эв хамт ёсны үе, нэн шинэ түүхийн үеийн хамаг чухалд тооцогдох олон мянган эш баримтуудыг баялаг судалгаа, он дараалын хамт багтаасан нь олзуурхууштай юм.
Ямар ч мэргэн ухаанаас мохоо харандаа хурц гэх эртний үг бий. Эх түүхийнхээ гүн рүү, гүнээс нь гадаад шалтгаан руу шунган орж, залуу насаа бичгийн үйл хэрэгт зориулсан нэгэн идэр бичээчтэй төсөрхөн хөөрөлдсөнөө уншигчиддаа хүргэхэд таатай байна.

ИЛЖИГ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Би гайгүй нийтэч хүн л дээ. Тэр тоогоороо олон найз нөхөд, танилтай байдаг. Гэлээ гээд нүүр рүү ном шидэж уурлачихаад хэдхэн хоногийн дараа инээгээд учрах нөхөд их цөөхөн дөө. Бусад хүмүүст ч гэсэн тийм “зүрхний” гэмээр найз их бус байдаг болов уу? Ер нь нөхөрлөл, хайр дурлал, ажил мэргэжил, уран бүтээл зэрэг бүх юм хувь тавилан байдаг байх гэж боддог. Нарийн яривал үйлийн үр. Хэрвээ тэр бид хоёр нэг сонирхолтой байгаагүй бол нэг ангид орж, мөр зэрэгцэн суухгүй байсан. Магадгүй энэ нүсэр хотод хөдөөний хоёр бацааны гэр нь нэг гудамжинд байж таараагүй бол анхны хайрынхаа тухай хэн хэндээ сэтгэл догдлон ярихгүй байсан байх... Юм гэдэг сонин шүү.

Түүний нэрийг Пунцагболд гэдэг юм. Найзуудынх нь дууддагаар Илжиг. Манай хэдэн “гарууд” бүгд л их өвөрмөц нэртэй дээ. Сарлаг, Илжиг, Шрек, Смыгаль гэх жишээний. Хэхэ. Хамгийн олон нэртэй нь Хатанбүүвэйбаатар. Жинхэнэ нэр нь ч, хоч нь ч тэр бусдаасаа хамаагүй их. Хүнээс илүү “юмтай” байх сайхан уу гэж би түүнээс нэг асуух бодол өвөрлөөд л яваа. Урдаас “хуц” л гэх байх. Гэхдээ би ч гэсэн зөрүүлээд хариулах үгтэй.  За Бүүвэй ч яахав тэр Илжигнийхээ тухай яръя. Зан чанарын хувьд ёстой “дунд нь л байсан” гэдэг шиг хүн дээ. Хүнийг гомдоох, хэрүүл уруул хийх, хичээл ном таслах, архи дарс уух зэрэгт тэр дунд нь л байсан. Одоо ч дунд нь л байсаар байгаа. Анх жалга жалгын зүрхний хийтэй хэдэн бацаанууд нэг анги болон нэгдчихээд, тролейбус дотор талх бодоод зүүрмэглэж яваа хэдэн хөгшид багачуудад шүлэг чангаар дуудаж өвчигнөж явдаг байснаа бодохоор одоо бөгс улайдаг юм. Хаа сайгүй шүлэг уншиж явна. Цонхны тавцан, коридор, нойл, эрүүлжүүлэх... нөгөө уншаад байгаа шүлэг нь хөөрхий хөгийн юмаа зайлуул. Жинхэнэ алдарт яруу найрагчид байсан даа.

ХАВРЫН БЭЛЭГ

Хамгийн гэнэхнээр инээсэн хүнд

Хаврыг бэлэглэнэ.

Халаасандаа гараа хийсэн болжморуудтай нь

Хариугүй ядарсан салхитай нь, яргуйтай нь...

Харихыг үл төвдөх залуустай нь бэлэглэнэ.

Оюутны байрны үүдэнд овоорон суух хөвгүүдийн

Оройн болзоонд хэрэглэхээр хадгалсан бүх мөнгийг бэлэглэнэ.

Сэтгэлийг нь ч бэлэглэнэ.

Орцны үүдэнд нарлах эмээгийн таягийг

Өндөр настай нь хамт бэлэглэнэ.

Охиныхоо цондгор гүзээг

-Ааваа гэх цангинасан дуутай нь бэлэглэнэ.

Одоо болтол бичиж чадаагүй

Хамгийн шилдэг шүлгээ,

Уйлсан..,

Ургах гэж яарсан өвсний сүнстэй хамт бэлэглэнэ.

Бүгдийг бэлэглэчихнэ.

Хайраан ч бэлэглэнэ.

Хамгийн гэнэхнээр инээсэн хүнд л... хаврыг бэлэглэнэ.

                                                     2012.02.16нд УБ хот

ХАВАР

Хаа сайгүйд цэцэгс ургамлын сүнснүүд нисэлдээд

Хавирга  хөндүүрлэтэл мөргөх  ч зэрвэс ч  харахгүй

Хачин  жигтэй энэ улирлын  юмс  бүхэн гэгэлзээд

Харсан зүгтээ  зүтгэлэх нь  гуниглах ч зав олгохгүй

                                       2010.05.19 нд УБ хот

ҮД ДУНД

 

Нарны туяа нимгэн үүлсийг урнаар цоолборлохуй...

Цэцгийн дэлбээгээр бороо орох шиг санагдана.

Намрын тухай бичсэн уйт шүлгүүдээ бодохоор

Амар амгалангийн үүдийг тогшиж чадахгүй зогсоно!

                                   2011.10.22 нд УБ хот.

ОРИЛООН

Тэнэг юм шиг тэнгэр хүртэл дүнсийгээд...

Тэргэнцэртэй залуу амиа хорлох тухай мөрөөдөөд...

Яах гээд байгаа нь мэдэгдэхгүй энэ амьдралд

Яруу найрагч байх нь илүүдсэн ч юм шиг санагдаад..,

Хашгирмаар, хажуугаар зөрөх хүнийг цохиод авмаар

Хачин жигтэй ийм үест хаачихаа хэн ч мэдэхгүй...

Урт цагааны доод давхарын жижигхэн кафегаас л

Үдийн цай олж уухаас өөр санаа байхгүй...

Бишээ..,  биш.  Энэ  яав ч амьдрал  биш.

Бид  ингэж  явах  гэж  төрөөгүй,  мөрийцье!

Хаана ч юм бэ нэг газар чамайг хүлээж байгаа

Хутганы ир  хэлээд  өгнө.  Энэ л лав  амьдрал  биш.

 2011.11.03нд УБ хот

МӨЧИР

Чиний хүзүүнд хүрч алдрах нэгэн мөчир чичирч байгааг
Чагна даа. Тэр хөлөрчихөөд хөдөлж ч чадахгүй
Хүнийх юм шиг бие нь хүчрэгдэхгүй, хөөрхийлөлтэй!
Чагна даа. Уринбайн халуунд чинь тарчлахыг, угнаасаа
Үзүүр хүртэлх эс бүхнээ мэдрэхийг, хүрч тэвчихгүй, хөдөлж ч
Чадахгүйдээ шаралхахыг, хоолой нь зангирахыг, хүчлэн инээхийг
Чагна даа. (Шоолох хэрэггүй ээ). Ганцхан л чагначих
Солиортол дурласан мөчрийг үзэн ядталаа өрөвдөх вий чи!
                                                2009.09.30 УБ хот

/Би дэлхийн яруу найрагчдын нэг гэж өөртөө өдөр бүр хэлж бай... Сайхан байгаа биз!?
                                                                                                                          Ш.Дулмаа/

УДАХ ТУСАМ УЛАМ АМТТАЙ БОЛОХ ДУРДАТГАЛ

Удах тусмаа улам амттай болох дурдатгал
Уй гунигийн хөлгүй тэнгис минь..,
Эрэг дээр чинь хэдий удаан зогсоно, төдий чинээ давалгаалах
Эмзэг минь, эзэмшил минь!

Хөвөөн дээрээс чинь шүлэг шүүрдэн суухнээ
Хүмүүсээс хол юутай амгалан,
Хүрсэн газар дээрээсээ хүрэх алсаа ширтээд л
Хүүхэд насаа хичнээн л бол хичнээн эрхлүүлэх..,

Залуу насны оргилуун хүсэл, гэгээн гунилаас чи бүтсэн
Зах хязгаар, туйлдал гэж чамд үгүй ээ..,
Зам хөндлөн гарахдаа ч
            мөрөөдөж явдаг байсныг минь бусдад хэлэх гэж
Зуу зуун жил амьдраарай чи минь!
                                             2010.04.20 УБ хот

"НҮЦГЭН БИЕИЙГ АЛДАРШУУЛЪЯ"-ЫН НҮЦГЭН ҮНЭН

“Уг гарвал нь ийм л юм билээ л дээ. Хүний оюуны бүтээл, тэр дамаа зохиогчийн нэр усан дээр ийм муухай будилах ч дээ... за тэгээд үнэн бол цөөн ч болтугай хүн мэдээсэй хэмээн энэ нийтлэлийг оруулав”

Хэдэн жилийн өмнө "Хорионд байсан шүлгүүд" нэртэй нэг бяцхан дэвтэр нийтлэгдсэнийг бид хоёр хожуухан олж үзсэн юм. Олж үзээд үнэнийг шүтэх үүднээс нэгэн өгүүлэл бичихээр ярилцсан боловч хэн хэний маань зав зай болохгүй явсаар бас  л чам­лахааргүй хэдэн жилийг үдэж орхижээ. Ийн нэ­лээд хэдэн жил  өнгөрсөн хойно ч гэсэн үнэнийг дуулгах үүднээс энэ зүйлийг тэрлэв. Уг дэвтэрт "Нүцгэн биеийг алдаршуулъя"  гэсэн нэгэн шүлэг нийт­лэгдсэнийг тэр хэвээр нь сийрүүлье.

...ШИГ...

Бүүр багад минь орж байсан бороо өнөөдөр ахин орох шиг...

Бөглүүхэн  сууриндаа  хэзээний  оччихсон  юм  шиг...

Гал тогооныхоо цонхоор Түнэлийн тагаа ширтэх шиг...

Ганцаардал гэдэг мэдрэмжийг анх амсаж байсан үе шиг..!

2011 оны 8 дугаар сар 30

ГЭРЛЭЛТ БОЛ

      “Валентины захидал” УСК киноны маань мюзикл хэсэг байгаа юм. Эмэгтэй хүн сонсоход жаахан тиймэхүү л болсон. Гэхдээ уурлахаа түр азнаарай. Тэр Амараа ахын орж ирдэг хэсэг дээрээс утга агуулга зөөлөрч байгаа шүү.

     Ийм агуулга бүхий дуу хийсэнд эхнэр маань уучлах бизээ. Жинхэнэ сэтгэлдээ ингэж боддоггүйг минь чи мэднэ ш дээ. Ккк. Аргагүй шахалтанд ороод л үгийг нь бичсэн юм шүү. За за надад нэгэнтэй өөр дуу байхгүй учир бүх эмэгтэйчүүддээ зориулаад энэ дууг блогтоо оруулъя даа. Ккк.