Monday, September 24, 2012

АФОРИЗМ



Дээр блогтоо өөрийн хэдэн афоризм оруултал багахан хэмжээний хэлэлцүүлэг өрнөж байсан удаатай.  Гэхдээ афоризмыг туйлын үнэн гэж харах нь өөрөө тэнэг хэрэг л дээ. Ер нь афоризмыг өөртөө сэдэл, сэрүүлэг маягаар тусгаж авна уу гэхээс биш амьдралынхаа хэв маяг, зарчим мэтээр ойлгох нь буруу юм.  Хүний амьдралыг хэдхэн үгэнд багтаагаад хэлчих тийм арга, ухаан, хүн одоогоор байхгүй л болов уу? Тэр л үүрэг бүхий зүйлийг зарим хүмүүс хэт хүндээр хүлээж аваад, чичрээд байдаг тал бий. Тэгээд ч нээг их сүйдтэй юм бичлээ гэж бодохгүй байгааг минь  өмнөх бичлэгээс хараа биз дээ. Юутай ч миний блогын хамгийн их хандалтыг Афоризм аваад байгаа учир дахин өөрийн хэдэн “үгс”-ээ та бүхэнд толилуулъя. Дараа тэгж байгаад афоризмын тухай нэлээд ултай бичигдсэн “шинжлэл” орууламц. 

Туйлшрал бол тэнэглэлийн томоохон хэлбэр мөн.

Wednesday, September 12, 2012

ӨР НИМГЭН СОНЕТ












Урьд болздог асан төгөлдөө ирлээ.
Усан   нүдэлжээ  модод!
Навчсаас хагацах дусал бүр нь
Надаас түүнийг асуух мэт дуутай юм.

Эргээд харвал мөрнөөс татах шиг
Ийм  амьдлаг  оршихуйсан..,
Ингээд ганцаар ирэхэд аргадах мэт
Инээхийг мартсан уруулыг салхиар арчина.

-Битгий.., битгий төгөл минь
Бид хоёр хоёулаа шаналж байна.
Бие биедээ хань болдог орчлонгын жамаар
Би түүнээсээ салж, чамайг гэж ирлээ.
                          2011.10.24 нд УБ хот

Sunday, August 5, 2012

СЭТГЭЛДЭЭ НАРГҮЙ ХҮНИЙ НҮД НЬ УС ШИГ БАЙДАГ























Надад мөн чанар буй аваас тэр хүн чанар л...
                                                                       О.Д

Сэтгэлдээ наргүй хүний нүд нь ус шиг байдаг.
Сэмээрхэн гишгэх, гөлөлзөн харах нь зүрхийг
Живүүлэх шиг санагддаг. Яагаад ч юм тийм
Хүмүүсийг би шарихран өрөвдөж, яг борооны
Дараах сонингийн цаас шиг эмзэг болчихдог.
-Толгойгоо өргө, амьдралыг үнэл гэж хэлэхийг
Хүсэвч тэдний нэг өөрөө юм шиг санагдаад...
Тэгээд уйтгарт, уртын урт шүлгүүдээ бичдэг!
                                         2011.11.16нд УБ хот

Tuesday, June 19, 2012

ЧИ



















Чи
Борооноос төрсөн мэт,
Уйтгар ээж чинь юм шиг
Үсэн дундуур чинь ганцаараа алхаад л баймаар...
Эргэн харах чинь үүлэн завсраар
нарны ганцхан цацраг асгарах өнгөтэй
Инээх чинь шинэ гутал өмссөн хүүгийн төрхтэй...
Чи намрын нэг хэсэг мэт,
эсхүл чиний нэг хэсэг намар шиг...
Навчсын дээгүүр итгэлтэй гишгэлэн орхин одогч,
Зүгээр нэг явчихгүй өөрийгөө үргэлж сануулагч
чихний гэдсээ имэрдэг үйлдлээ нүдэнд үлдээсэн
Зүүд шиг, сэрсэн ч санаанаас гардаггүй зүүд шиг чи.
Ямар их хайрын шүлэг өөрт чинь зориулагдсаныг ойлгоогүй,
юу ч болоогүй юм шиг л амьдарсан
Янжинлхам юм чи.  
Хараамаар санагдавч, харанхуйн дундаас
Хос гэнэн чинь тодроод,
Хайран нь чи.., хайртай нь би.
Ганцаардал шиг ганц, ганцаар, ганцаараа тавилант
Ганцхан хувь чи...
Чи.

2012.06.14 нд УБ хот

Sunday, June 10, 2012

ДӨРВӨН УЛИРАЛ


















Шар усны үер
Сүүдрийг минь хүртэл урсгаж одлоо...
Шаналанг ч мартуулсан их ганцаардал
Хавар

Шиврээ бороо дээвэр тогших нь
Уйтгар, уйтгар гэх шиг сонсогдохуй...
Санаа алдалт нам гүмийн завжнаас үүлгэн цухуйна
Зун

Өвгөн царсан дээрээс
Өнчин болжмор нисэв...
Навч тасрах адил
Намар

Цантсан цонхон дээр бүсгүй 
Цас зурна...
Цамцаа хэзээ тайлах бол
Өвөл
                                               2007 Түнэл

Thursday, May 17, 2012

ШҮЛЭГ

                     
                    















                    Надад бэлтгэсэн авсан дээр янаглах хос л
                    Нартад хорогдох сэтгэлийг минь ойлгоно!


Чиний бие аль болох, миний бие аль болохыг
          Ялгахгүй болчихдог
Хөлстэй, хөл орооцолдсон шөнүүдээ дурсаж хэвтэнэ.

Би өөрөө мэдэлгүй зайг тань
          Хажуудаа үлдээж унтдаг.
Битгий зэмлээрэй, мартана гэчихээд амласандаа хүрсэнгүйг!

Ердөө л хулчгар гэдгээ мэдэхийн тулд чамтай учирснаа
          Одоо ухаарсан минь нэгэнт оройтож,
Ертөнцийн зүг бүрээс чиний л инээд цуурайтна.

-Үүрд ... гэж хэлэхэд чинь төрсөн гашуун мэдрэмж
          Өнөөдөр миний юм бүхэн болсон байна.
Өөрийгөө буруутгахаас андуу нь надад үгүй ээ...

Хамтдаа асан хором бүрээ ганцаар дурсах шиг
Харамсмаар юм амьдралд үгүй ажээ...
                                                             Хонгор минь!
                                                 2010.05 УБ хот

Thursday, May 3, 2012

ИХ ТҮҮХЭЭ ЦОГЦООР ХАРАХУЙН ЭХЛЭЛ


"Түүх бол агуу их багш, түүнээс суралцах нь мөнхийн усыг уухын адил" хэмээх мэргэдийн үг бий. Хаад дээдсийн албатууд түүхээ дэнслэн үлдээх нь бий ч, хаан ухаантан мэргэдийн чөмгөө дундлан бичсэн судар шастир, уран зохиолын хэв дурсгалаас л бид эрт цагийн амьдралыг тольдон хардаг билээ. Магад уран зохиол гэдэг бидний өнгөрсөн цаг руу харах цонх юм. Тэр цонхоо цаг ямагт цэвэр тунгалаг байлгах нь хойчийн мэргэдийн үүрэг билээ. Тийн цэвэр тунгалаг байлгахын үндэс нь цөхрөлтгүй эрэл хайгуул, цуцашгүй хөдөлмөр, тэдгээрийг тэтгэх авьяас боловсролын хэрэг юм.
Энэ удаа уншигч та бүхэнд Монголын түүхийн гайхамшигт агшнуудыг нэгтгэн олны сонорт хүргэхийг зорьж сүүлийн арав гаран жилийн хөдөлмөрөө зарцуулсан нэгэн "Бүтээлч"-ийн "Бүтээл"-ийг танилцуулж байна.
Хори Буриадын Бодонгууд овогт ДӨШ нь Дорнод аймгийн Баяндун суманд төрсөн. 1985 онд арван жилийн сургуульд орж, 6-дугаар ангиасаа сургууль завсардан мал маллаж байгаад, 17 насандаа сургуульдаа ахин суралцаж төгссөн. 1997 онд МУИС-ын Эдийн засгийн сургуульд элсэн суралцаж төгссөн. Эзэмшсэн мэргэжлээрээ санхүүгийн байгууллагад ажиллаж байгаад 2002 оноос төгссөн сургуульдаа мастерийн зэрэг хамгаалахаар суралцахын хажуугаар багшилсан.
Тэрбээр, Монголын түүхийн талаар ойрын хорь гаран жилийн судалгааныхаа үрээр туурвин бүтээсэн "Монгголын их тобчиан" туульсын яруу найргийн номоо өнгөрөгч оны эцсээр хэвлүүлжээ. Шүлэглэх ур маяг, бичвэрийн хам орчинд түүхийн агуулгыг багтаах арга зүйн хувьд монголын уран зохиол, түүх бичлэгийн түүхэнд нээлт болсон эл бүтээлд ертөнц үүссэн тухай домгоос эхлээд, монголын эртний түүхт их улсууд, байлдан дагуулал, бутралын үе, эв хамт ёсны үе, нэн шинэ түүхийн үеийн хамаг чухалд тооцогдох олон мянган эш баримтуудыг баялаг судалгаа, он дараалын хамт багтаасан нь олзуурхууштай юм.
Ямар ч мэргэн ухаанаас мохоо харандаа хурц гэх эртний үг бий. Эх түүхийнхээ гүн рүү, гүнээс нь гадаад шалтгаан руу шунган орж, залуу насаа бичгийн үйл хэрэгт зориулсан нэгэн идэр бичээчтэй төсөрхөн хөөрөлдсөнөө уншигчиддаа хүргэхэд таатай байна.